Description
Lisa Ridzen müasir İsveç ədəbiyyatının diqqət çəkən yeni müəlliflərindən biridir. “Durnalar cənuba uçur” onun ilk romanıdır. Əsərin yaranmasına müəllifin babasının həyatının son günlərində “evdə sosial xidmət əməkdaşlarının” ailə üçün yazdığı qeydlər ilham verib. Roman qısa müddətdə İsveçdə böyük uğur qazanıb, “İlin kitabı” mükafatına layiq görülüb və onlarla dilə tərcümə olunub.
“Durnalar cənuba uçur” qocalıq, yaddaş, ailə münasibətləri, peşmanlıq və insanın ömrünün sonuna yaxın keçirdiyi daxili hesabat haqqında dərin və təsirli romandır. Əsərin mərkəzində ömrünün son çağlarını yaşayan Bo dayanır. O, İsveçin şimalındakı kəndlərdən birində tək yaşayır. Həyat yoldaşı Fredrika demens xəstəliyi səbəbindən qayğı evinə yerləşdirilib. Bo isə gündəlik həyatını “evdə sosial xidmət” əməkdaşlarının köməyi və ən yaxın dostu olan Sixten adlı iti ilə davam etdirməyə çalışır.
Lisa Ridzenin bu romanla bağlı ən heyrətamiz nailiyyətlərindən biri müəlliflə qəhrəman arasındakı böyük yaş, təcrübə və həyat fərqini tamamilə aradan qaldıra bilməsidir. Roman yazılarkən müəllif cəmi otuz səkkiz yaşında idi, lakin əsər doxsan yaşına yaxınlaşan bir kişinin daxili dünyasından danışır. Ədəbiyyatda yaşlı personajların təsviri çox vaxt stereotiplərə, müşahidə səviyyəsində qalan təsvirlərə və ya sentimental yanaşmaya çevrilir. Lisa Ridzen isə Bo obrazının düşüncə tərzini, nitq ritmini, xatirələrinin işləmə mexanizmini, peşmanlıqlarını, inadını, susqunluğunu və emosiyalarını elə təbii şəkildə təqdim edir ki, oxucu tez-tez müəllifin gənc bir qadın olduğunu unudur. Bonun səsi roman boyunca inandırıcılığını bir an belə itirmir. Onun dünyaya baxışı, bədəninin tədricən zəifləməsini hiss etməsi, oğluna münasibəti, həyat yoldaşına bağlılığı, Ture ilə dostluğu və ölümə yaxınlaşdıqca keçmişini yenidən dəyərləndirməsi son dərəcə canlı və həqiqi görünür. Məhz buna görə bir çox tənqidçilər romanın ən böyük uğurlarından birini müəllifin empatiya gücündə və insan psixologiyasını dərindən dərk etməsində görürlər.